ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ: Όσα πρέπει να γνωρίζει ησύγχρονη γυναίκα

Η 15η Ιουνίου, Παγκόσμια Ημέρα Γονιμότητας, αποτελεί μια σημαντική
αφορμή για ενημέρωση και ευαισθητοποίηση γύρω από ένα θέμα που αφορά
ολοένα περισσότερες γυναίκες και ζευγάρια. Η γονιμότητα συνδέεται άμεσα με
τη γενικότερη υγεία της γυναίκας, ενώ επηρεάζεται από βιολογικούς,
ορμονικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες.

Στη σύγχρονη εποχή, όπου η απόφαση για τεκνοποίηση συχνά μετατίθεται σε
μεγαλύτερες ηλικίες, η σωστή ενημέρωση σχετικά με τη γυναικεία
αναπαραγωγική υγεία είναι πιο σημαντική από ποτέ. Παράλληλα, η εξέλιξη
της ιατρικής και της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής προσφέρει πλέον
σημαντικές δυνατότητες πρόληψης, διάγνωσης και θεραπείας.

Τι είναι η γυναικεία γονιμότητα;

Η γυναικεία γονιμότητα αφορά την ικανότητα επίτευξης εγκυμοσύνης μέσω
φυσικής σύλληψης. Πρόκειται για μια σύνθετη διαδικασία που εξαρτάται από:

 1)τη φυσιολογική λειτουργία των ωοθηκών,
 2)την ποιότητα και τον αριθμό των ωαρίων,
 3)τη σωστή ωορρηξία,
 4)τη βατότητα των σαλπίγγων,
 5)την υγεία της μήτρας και του ενδομητρίου,
 6)καθώς και την ορμονική ισορροπία του οργανισμού.

Κάθε γυναίκα γεννιέται με συγκεκριμένο αριθμό ωαρίων, γνωστό ως
«ωοθηκικό απόθεμα». Με την πάροδο του χρόνου, τόσο η ποσότητα όσο και
η ποιότητα των ωαρίων μειώνονται φυσιολογικά, γεγονός που επηρεάζει τη
γονιμότητα.

Ο σημαντικός ρόλος της ηλικίας

Η ηλικία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα που επηρεάζει τη γυναικεία
γονιμότητα. Η μέγιστη αναπαραγωγική ικανότητα παρατηρείται συνήθως
μεταξύ 20 και 30 ετών, ενώ μετά τα 35 έτη καταγράφεται πιο αισθητή μείωση
της γονιμότητας.
Η μείωση αυτή σχετίζεται κυρίως με:

1)τη μείωση του ωοθηκικού αποθέματος,
2)τη μείωση της ποιότητας των ωαρίων,
3)και την αυξημένη πιθανότητα χρωμοσωμικών ανωμαλιών κατά τη
σύλληψη

Αυτό δεν σημαίνει ότι η εγκυμοσύνη μετά τα 35 ή ακόμη και μετά τα 40 είναι
αδύνατη. Ωστόσο, οι πιθανότητες φυσικής σύλληψης μειώνονται σταδιακά,
ενώ αυξάνονται και οι πιθανότητες αποβολών ή επιπλοκών της κύησης.

Παθολογικές καταστάσεις που επηρεάζουν τη γονιμότητα
Υπάρχουν αρκετές παθήσεις που μπορούν να επηρεάσουν τη δυνατότητα
σύλληψης.

Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS)
Αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες υπογονιμότητας στις γυναίκες
αναπαραγωγικής ηλικίας. Συνδέεται με διαταραχές ωορρηξίας και ακανόνιστο
κύκλο.

Ενδομητρίωση
Η ενδομητρίωση είναι μια χρόνια φλεγμονώδης πάθηση κατά την οποία ιστός
παρόμοιος με το ενδομήτριο αναπτύσσεται εκτός μήτρας. Μπορεί να
προκαλέσει πυελικό άλγος, δυσμηνόρροια και δυσκολία στη σύλληψη.

Διαταραχές θυρεοειδούς
Ο υποθυρεοειδισμός όσο και ο υπερθυρεοειδισμός μπορούν να επηρεάσουν
την ωορρηξία και τον εμμηνορυσιακό κύκλο.

Ωοθηκικό Απόθεμα
Σε ορισμένες γυναίκες παρατηρείται σημαντική μείωση της λειτουργίας των
ωοθηκών πριν από την ηλικία των 40 ετών, γεγονός που επηρεάζει σημαντικά
τη γονιμότητα.

Ο τρόπος ζωής και η αναπαραγωγική υγεία
Πέρα από τους βιολογικούς παράγοντες, σημαντικό ρόλο παίζει και ο τρόπος
ζωής.
Το κάπνισμα έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα των ωαρίων
και επιταχύνει τη μείωση του ωοθηκικού αποθέματος. Παράλληλα, η
παχυσαρκία ή το πολύ χαμηλό σωματικό βάρος μπορούν να προκαλέσουν
ορμονικές διαταραχές και διαταραχές ωορρηξίας.
Η ισορροπημένη διατροφή, η συστηματική άσκηση, η καλή ποιότητα ύπνου
και η μείωση του χρόνιου stress συμβάλλουν θετικά στην αναπαραγωγική
υγεία.

Κατάψυξη ωαρίων και διατήρηση γονιμότητας
Τα τελευταία χρόνια, ολοένα και περισσότερες γυναίκες επιλέγουν την
κατάψυξη ωαρίων για διατήρηση της γονιμότητας. Η διαδικασία αυτή

επιτρέπει τη συλλογή και κρυοσυντήρηση ωαρίων σε νεότερη ηλικία, όταν η
ποιότητά τους είναι καλύτερη, ώστε να χρησιμοποιηθούν μελλοντικά.
Η κατάψυξη ωαρίων μπορεί να αφορά γυναίκες που επιθυμούν να
καθυστερήσουν τη μητρότητα για προσωπικούς ή επαγγελματικούς λόγους,
αλλά και γυναίκες που πρόκειται να υποβληθούν σε θεραπείες — όπως
χημειοθεραπεία ή χειρουργικές επεμβάσεις — οι οποίες ενδέχεται να
επηρεάσουν τη γονιμότητά τους.
Η μέθοδος δεν αποτελεί «εγγύηση» μελλοντικής εγκυμοσύνης, ωστόσο
προσφέρει σημαντικές δυνατότητες και περισσότερες αναπαραγωγικές
επιλογές στο μέλλον. Η ενημέρωση από γυναικολόγο αναπαραγωγής είναι
καθοριστική, ώστε κάθε γυναίκα να γνωρίζει πότε είναι η κατάλληλη στιγμή και
ποιες είναι οι πραγματικές πιθανότητες επιτυχίας.

Πότε συνιστάται έλεγχος γονιμότητας;

Η διερεύνηση της γονιμότητας συνιστάται:

 1)μετά από 12 μήνες ελεύθερων στοχευμένων επαφών χωρίς επίτευξη
εγκυμοσύνης σε γυναίκες κάτω των 40 ετών,
 ή 2)μετά από 6 μήνες προσπάθειας σε γυναίκες άνω των 40 ετών.

Ο έλεγχος να περιλαμβάνει:
 1)ορμονικό έλεγχο
 2)γυναικολογικό υπερηχογράφημα,
 3)έλεγχο ωορρηξίας,
 4)αξιολόγηση του ωοθηκικού αποθέματος,
 5)έλεγχο της διαβατότητας των σαλπίγγων.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η υπογονιμότητα αφορά τόσο τη γυναίκα όσο
και τον άνδρα, επομένως η διερεύνηση πρέπει να γίνεται συνολικά στο
ζευγάρι.

Οι δυνατότητες της σύγχρονης υποβοηθούμενης αναπαραγωγής

Η πρόοδος της αναπαραγωγικής ιατρικής έχει βελτιώσει σημαντικά τις
πιθανότητες επίτευξης εγκυμοσύνης. Σήμερα εφαρμόζονται εξατομικευμένες
θεραπευτικές προσεγγίσεις, ανάλογα με το αίτιο της υπογονιμότητας και το
ιατρικό ιστορικό κάθε γυναίκας.
Οι κυριότερες μέθοδοι περιλαμβάνουν:

1)φαρμακευτική πρόκληση ωορρηξίας,
2)σπερματέγχυση,
3)εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF), (ICSI)
4)κρυοσυντήρηση ωαρίων ή εμβρύων για διατήρηση της γονιμότητας.

Η Παγκόσμια Ημέρα Γονιμότητας μάς υπενθυμίζει ότι η αναπαραγωγική υγεία
είναι αναπόσπαστο κομμάτι της συνολικής υγείας της γυναίκας. Με γνώση,
επιστημονική καθοδήγηση και ανοιχτή συζήτηση χωρίς προκαταλήψεις, όλο
και περισσότερες γυναίκες μπορούν να αισθάνονται ενημερωμένες,
υποστηριζόμενες και αισιόδοξες για το μέλλον τους.